Fill for Friend

ลูกบอกว่าไม่มีเพื่อนที่โรงเรียน พ่อแม่ช่วยได้แค่ไหน

10 ตุลาคม 2569

ลูกบอกว่าไม่มีเพื่อนที่โรงเรียน พ่อแม่ช่วยได้แค่ไหน
ที่มา: Wikimedia Commons

“วันนี้หนูนั่งกินข้าวคนเดียวอีกแล้ว ไม่มีใครเล่นด้วยเลย” ประโยคตัวอย่างแบบนี้มักหลุดออกมาระหว่างมื้อเย็น ด้วยน้ำเสียงเรียบๆ เหมือนเล่าเรื่องอากาศ แต่คนเป็นพ่อแม่ได้ยินแล้ววางช้อนแทบไม่ทัน

ปฏิกิริยาแรกของผู้ใหญ่มักเป็นการรีบแก้ ถามรัวว่าใครไม่เล่นด้วย ทำไมไม่ไปขอเล่น พรุ่งนี้แม่จะไปคุยกับครู แต่สิ่งที่เด็กต้องการในนาทีนั้น อาจแค่อยากให้มีคนรู้ว่าวันนี้เขาเหงา สิ่งที่พ่อแม่ช่วยได้ต่างกันไปตามวัยของลูก ลองดูทีละช่วง

วัยอนุบาล

เด็กเล็กยังกำลังเรียนรู้ว่าการเล่นกับคนอื่นคืออะไร หลายคนยังเล่นข้างๆ เพื่อนมากกว่าเล่นด้วยกัน และความหมายของคำว่า “เพื่อน” ในวัยนี้ก็เปลี่ยนได้ทุกวัน

ฟังอะไร

ฟังให้ออกว่าลูกหมายถึงอะไรเมื่อพูดว่าไม่มีเพื่อน บางวันแปลว่าเพื่อนสนิทไม่มาเรียน บางวันแปลว่าอยากเล่นของเล่นชิ้นเดียวกันแต่ไม่ได้ ถามง่ายๆ ว่า “ตอนเล่นที่สนาม หนูทำอะไรบ้าง” แทนการถามว่า “ทำไมไม่มีใครเล่นด้วย” ซึ่งชวนให้เด็กคิดว่าตัวเองผิดปกติ

ช่วยอะไร

ฝึกประโยคชวนเล่นสั้นๆ ผ่านการเล่นบทบาทที่บ้าน เช่น “ขอเล่นด้วยได้ไหม” หรือ “เราเล่นบล็อกด้วยกันไหม” ชวนเพื่อนร่วมห้องสักคนมาเล่นที่บ้านหรือสนามเด็กเล่นแบบตัวต่อตัว เด็กเล็กมักสนิทกันง่ายกว่าเมื่อไม่ต้องแข่งกับคนทั้งกลุ่ม

วัยประถม

วัยนี้กลุ่มเพื่อนเริ่มชัดขึ้น เด็กรู้ตัวมากขึ้นว่าใครอยู่กลุ่มไหน และเริ่มรู้สึกเจ็บเมื่อถูกกันออก

ฟังอะไร

ฟังรายละเอียดที่ลูกเล่าแบบไม่ตัดสิน ทั้งเรื่องดีและเรื่องไม่ดี บางครั้งลูกเล่าเป็นชิ้นเล็กๆ กระจายหลายวัน ไม่ได้เล่าทีเดียวจบ สังเกตด้วยว่ามีสัญญาณของการถูกรังแกหรือเปล่า เช่น ของหายหรือเสียหายบ่อย ไม่อยากไปโรงเรียน ปวดท้องทุกเช้าวันจันทร์ หรือเงียบผิดปกติหลังกลับบ้าน

ถ้าลูกพูดถึงเพื่อนคนหนึ่งบ่อยๆ ในแง่ดี นั่นอาจเป็นจุดเริ่มที่ดี เพราะเด็กหลายคนถูกคอกับใครบางคนจากความชอบที่ตรงกัน ไม่ต่างจากสิ่งที่ทำให้ผู้ใหญ่บางคนคลิกกันตั้งแต่แรกเจอ

ช่วยอะไร

เพิ่มโอกาสที่ลูกจะเจอเพื่อนนอกห้องเรียน ในบรรยากาศที่ไม่ต้องคุยเก่ง เช่น กิจกรรมศิลปะ ดนตรี หรือกีฬาหลังเลิกเรียน ตัวอย่างเช่น คลาสฟุตบอลเด็กที่ซ้อมด้วยอุปกรณ์อย่างกรวยและบันไดฝึกความคล่องตัว เด็กได้วิ่ง ส่งบอล และทำงานเป็นทีมโดยไม่ต้องหาเรื่องคุยก่อน ความสนิทค่อยๆ เกิดจากการทำอะไรด้วยกันซ้ำๆ

เลือกกิจกรรมจากความสนใจของลูก ไม่ใช่จากสิ่งที่พ่อแม่คิดว่าจะช่วยให้ลูกเข้าสังคมเก่งขึ้น เด็กที่ชอบวาดรูปอาจเจอเพื่อนที่ใช่ในคลาสศิลปะมากกว่าในสนามกีฬา

ไม่บังคับให้ลูกเปลี่ยนเป็นคนช่างพูด เด็กบางคนพอใจกับเพื่อนสนิทแค่หนึ่งหรือสองคน และนั่นก็เพียงพอสำหรับเขา

วัยรุ่น

เด็กวัยนี้มักไม่อยากเล่าเรื่องเพื่อนให้พ่อแม่ฟังเท่าเดิม และการที่พ่อแม่ยื่นมือเข้าไปมากเกินไปอาจทำให้เขาอายหรือปิดใจ

ฟังอะไร

ฟังสิ่งที่ไม่ได้พูดออกมาตรงๆ เช่น การใช้เวลาในห้องคนเดียวนานขึ้น การไม่พูดถึงเพื่อนคนใดเลย หรือความหงุดหงิดหลังเช็กโทรศัพท์ เปิดโอกาสให้คุยในจังหวะที่ไม่ต้องสบตา เช่น ระหว่างขับรถหรือทำกับข้าวด้วยกัน วัยรุ่นหลายคนเล่าเรื่องสำคัญในจังหวะแบบนี้มากกว่าการนั่งคุยแบบจริงจัง

ถ้าลูกเล่า ฟังให้จบก่อนให้คำแนะนำ และถามว่า “อยากให้ช่วยอะไรไหม หรือแค่อยากเล่า” คำถามนี้ทำให้ลูกรู้ว่าเขายังเป็นคนตัดสินใจเอง

ช่วยอะไร

สนับสนุนให้ลูกได้เจอกลุ่มคนที่ชอบสิ่งเดียวกัน ทั้งชมรมในโรงเรียน ค่าย หรือกิจกรรมอาสา ช่วยเรื่องการเดินทางหรือเวลา แต่ให้ลูกเลือกเอง และบอกลูกว่าโรงเรียนไม่ใช่ที่เดียวที่จะหาเพื่อนได้ หลายคนเพิ่งเจอกลุ่มที่เข้ากันจริงๆ ตอนโตขึ้น อย่างตอนเข้ามหาวิทยาลัยแล้วได้เพื่อนจากชมรมที่สนใจตรงกัน

เล่าเรื่องมิตรภาพของพ่อแม่เองบ้าง ทั้งช่วงที่เหงาและช่วงที่มีเพื่อนดี ความจริงที่ว่าผู้ใหญ่ก็เคยไม่มีเพื่อน ช่วยให้วัยรุ่นรู้สึกว่าตัวเองไม่ได้แปลก พ่อแม่หลายคนเองก็กำลังเรียนรู้ว่ามิตรภาพเปลี่ยนไปอย่างไรเมื่อชีวิตมีลูกแล้วแต่เพื่อนยังไม่มี การเล่าตรงๆ แบบนี้ทำให้บ้านเป็นที่ที่คุยเรื่องเพื่อนได้โดยไม่ต้องเขิน

สิ่งที่ใช้ได้ทุกวัย

ไม่ว่าลูกจะอายุเท่าไร มีหลักบางข้อที่ช่วยได้เสมอ

ถ้าลูกถูกรังแกซ้ำๆ ไม่อยากไปโรงเรียนต่อเนื่อง มีการเปลี่ยนแปลงด้านการกิน การนอน หรืออารมณ์อย่างชัดเจน หรือพูดถึงการทำร้ายตัวเอง ให้นัดคุยกับครูประจำชั้นหรือนักจิตวิทยาโรงเรียนโดยเร็ว และพิจารณาขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านเด็ก

อ่านคู่มือมิตรภาพฉบับเต็ม ดูไอเดียกระชับมิตรภาพ